BORCA AYKIRILIK HALLERİ

hukuk ders notları

BORCA AYKIRILIK HALLERİ



KUSURLU İFA İMKANSIZLIĞI

Kusurlu ifa imkansızlığında sözleşmenin kurulmasından sonra borçlunun kusurlu bir davranışı nedeniyle edimin sürekli ve kesin olarak ifasının mümkün olmamasıdır.

Kusurlu imkansızlık için edim konusunun parça borcu şeklinde belirlenmiş olması gereklidir.

  1. GEREĞİ GİBİ İFA ETMEME

Kötü İfa:

Borçlanılan edimin sahip olması gereken nitelikleri taşımamasıdır. Kötü ifa yapma ve verme borçlarında söz konusudur.

Yan Yükümlülüklerinin İhlali

Gereği gibi ifa etmeme kapsamında değerlendirilir.

İfaya yardımcı yan yükümlülüklerde; borçlunun alacaklıyı bilgilendirme ve aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık vardır.

Koruma yükümlülüklerinin ihlalinde, edimi ifa ederken alacaklıya başka bir zarar vermeyi ifade eder.

  1. BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ

  • Borçlanılan edimin borca aykırı şekilde geç ifa edilmesine borçlunun temerrüdü denir.
  • Geçici bir durumu ifade eder.
  • Borçlunun kusurlu olması gerekmez.
  • Kural olarak ani borçlarda söz konusudur.
  • Yan yükümlülüklerde temerrüt söz konusu olmaz. Bu yükümlülüklerin ihlali tazminatı gerektirir.
  • TBK md. 117/1’e göre muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

Borçlu temerrüdünün şartları;

  • Edimin ifası halen mümkün olmalıdır
  • Borç muaccel olmalıdır
  • Alacaklı ifayı talep etmiş yani borçluya ihtar yapılmış olmalıdır. (Hesap özeti veya fatura göndermek ihtar değildir)
  • Alacaklının edimi kabul etmeye hazır olması
  • Borçlunun ifadan kaçınma hakkının bulunmaması

İhtara lüzum olmayan haller;

  • Belirli bir vadenin  bulunması
  • Kesin bir vadenin bulunması
  • Dürüstlük kuralının gerektirmesi
  • Usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle ifa gününü bildirmesi ve bu günün geçmesi
  • Haksız fiillerde fiilin işlendiği tarihten itibaren temerrüt gerçekleşir.
  • Sebepsiz zenginleşmede, zenginleşme tarihinden itibaren temerrüt gerçekleşir. İstisnası; İyiniyetli zenginleşen kendisine yapılacak bildirim ile temerrüde düşer
  • Tarafların ihtar yapılmayacağını kararlaştırmaları
  • Borçlunun borcu ifa etmeyeceğini alacaklıya açıkça bildirmesi

BORCA AYKIRILIK HALLERİNE BAĞLANAN SONUÇLAR

. Tazminat Sorumluluğu

  • Kusura dayalı imkansızlık nedeniyle ifa etmeme veya gereği gibi ifa etmeme hallerinde söz konusu olur.
  • Borçlu kusurlu olmalı
  • Alacaklının zararı ile borçlunun borca aykırı davranışı arasında uygun illiyet bağlantısının bulunması gerekir
  • Borca aykırı biri davranışını olması gerekir.
  • Alacaklı zarara uğramış olmalıdır.
  • Borca aykırılık halinde ödenmesi gereken zarar müspet zarardır.
  • Borca aykırı davranış olmasaydı alacaklının malvarlığında meydana gelebilecek muhtemel artışın gerçekleşmemesi yoksun kalınan kardır.
  • İki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde alacaklının sözleşmeden dönmesi halinde talep edebileceği zarar ise menfi zararı ifade eder. Alacaklının halihazır durumu ile sözleşme hiç kurulmasaydı arz edeceği durum arasındaki farktır.
  1. Diğer Sonuçlar

Borçlu temerrüdüne bağlanan sonuçlardır.

  • Alacaklı gecikmiş ifaya rağmen, bunun yerine getirilmesini isteyebilir. Ayrıca gecikmeden dolayı meydana gelen zararını da borçlu kusurlu ise talep edebilir.
  • Temerrüt gerçekleştikten sonra ifayı imkansız hale getiren mücbir sebep veya umulmayan haller gibi beklenmedik tüm haller borçlunun sorumluluğunu gerektirir.
  • Eğer temerrüde düşülen borç para borcu için temerrüt (gecikme) faizi ödenir.
  • Temerrüt faizine geçmiş günler faizi de denilmektedir.
  • Alacaklının zarara uğradığını ispat etmesine gerek yoktur.
  • Borçlunun kusursuzluğu bu faizin ödenmesine etki etmez
  • Temerrüt faizine ayrıca temerrüt faizi yürütülmez
  • Alacaklı temerrüt faizine ilişkin talep hakkını saklı tutmadan asıl borcun ödenmesini kabul etmişse temerrüt faizine ilişkin talep düşer.
  • Alacaklı, borçlunun temerrüde düşmesi yüzünden uğramış olduğu zararının ödenen temerrüt faizi miktarını aştığını, ispat ederse bu zararın giderilmesi de gerekir. Bu zarara aşkın (munzam, ek ) zarar denir. Borçlu bu zararı ödemekten temerrüde düşmede kusuru olmadığını kanıtlayarak kurtulabilir.



Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşmelerde Sonuçlar

  • Alacaklının ilk seçeneği borcun aynen ifası ve bununla birlikte gecikme tazminatıdır. (Müspet zarar)

Borçluya ifa için ek süre verilmesi gerekmeyen haller

  • Borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumdan süre verilmesinin etkisiz olacağı
  • Borçlunun temerrüdü sonucunda borcun ifasının alacaklı için yararsız olacağı
  • İşin niteliğinden ifanın artık kabul edilmeyeceğinin sözleşmeden anlaşıldığı hallerde ek süre verilmeksizin seçimlik haklar kullanılabilir

Seçimlik Haklar:

  • Aynen ifayı ret, müspet zararın giderilmesi
  • Sözleşmeden dönme ve menfi zararın istenmesi
  • TBK md.126 gereğince ifasına başlanmış sürekli edim sözleşmelerinde alacaklı sözleşmeyi feshederek sözleşmenin süresinden önce sona ermesi yüzünden uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir.

İlgili Mesajlar

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir