İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

iş hukuku ders notları

İŞ HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

 

İŞÇİ;

Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir. (İş K. m. 2/1)

İş Kanunu anlamında işçi sayılmak için ayrıca İş K. 4. md.’deki istisnalar içinde yer almamak gerekir.

Mühendis, avukat veya sekreter; eğer iş sözleşmesiyle bir işverene bağlı olarak çalışıyorsa fikri ya da bedeni olarak çalışan ayrımı olmaksızın hepsi işçi sayılmaktadır.

Çırak, stajyer, hükümlü ve askerler iş sözleşmesine dayanarak çalışmadıkları için işçi sayılmazlar.

İŞ SÖZLEŞMESİ:

Bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir.

(İş  K. m. 8/1)

İş sözleşmesini istisna ve vekalet sözleşmelerinden ayıran unsur bağımlılık  unsurudur.

Bir işin yapılması, iş(hizmet) ve istisna sözleşmesi çerçevesine sokulamıyorsa vekalet hükümleri uygulanır.

Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kanunda düzenlenmemiş olan iş görme sözleşmelerine de uygulanır. (BK md. 502/2)

Yapılan sözleşmenin taraflarca hangi adla adlandırıldığı önemli değildir. İş, ücret ve bağımlılık unsurları varsa değişik adla adlandırılan bir sözleşme iş sözleşmesi sayılabilir.

ÇIRAK:

Bir meslek veya sanatı öğrenmek için çalışan kişilerdir. İşçiler gibi ücret geliri elde etmek için çalışmadıklarından işçi sayılmazlar. Mesleği usta-çırak ilişkisi içinde fiilen işi yaparak öğrenmeye çalışırlar.

İş sağlığı ve güvenliği hükümleri hariç çıraklar İş Kanunundan yararlanamazlar.

Meslek Lisesi öğrencileri işletmelerde işyeri eğitimine katılan öğrenciler 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa tabi tutulmuşlardır.

STAJYER:

Öğrenmiş olduğu bir meslek ve sanatı geliştirmek, uygulama tecrübesi kazanmak için çalışan kişidir. Stajyer, zorunlu veya gönüllü stajı kabul eden, lise veya yükseköğretim kurumu öğrencisidir.

Stajyerler çıraklar kadar dahi korunmamıştır. Sosyal güvenlik açısından iş kazası ve meslek hastalıkları sigortasından yaralanmaktadırlar.

Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tüzük ve yönetmeliklerde yer alan hükümler  işyerindeki çıraklara ve stajyerlere de uygulanır.

İŞVEREN:

İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denir. (İş K. m. 2/1)

Tüzel kişiliği olan dernek, vakıf, sendika, belediye  ve üniversite gibi kurumlar yanında tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları da işveren olarak kabul etmiştir.

ALT İŞVEREN (TAŞERON):

Kanunda alt işveren olarak adlandırılmakla birlikte uygulamada taşeron olarak adlandırılmaktadır.

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. (İş K. m. 2/VI)

İlgili Mesajlar

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir