Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı

adalet bölümü ders notları

Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı

Roma döneminden beri devam eden bir ayrımdır.

Ayrımın temelinde Devlete yüklenen anlam ve fonksiyonların önemi vardır.

Bu ayrım,

1.Çıkar Ölçütü

2.Egemenlik Ölçütü

3.İrade Özgürlüğü Ölçütü

4.Eşitlik Ölçütü

Teorileri ile açıklanmaktadır.

Çıkar Ölçütü

Bu ölçüte göre, hukuk kuralları amacından hareketle sınıflandırılmaktadır. Eğer bir hukuk kuralı kamusal yararları, yani devletin yararlarını koruyorsa kamu hukuku kuralı; buna karşılık, özel şahısların yararlarını koruyorsa özel hukuk kuralıdır.

Devletin özel hukuk alanındaki ilişkilere karıştığı durumlarda, kişisel yararlarla toplumsal yararları ayırmaya elverişli bir ölçüt olmaması nedeniyle de eleştirilmektedir.

Egemenlik Ölçütü

Devlet egemenlik hakkına sahiptir. Eğer bir hukuki ilişkide devletin egemenlik hakkına dayanarak tasarrufta bulunmasını mümkün kılan bir kural var ise, bu kamu hukuku kuralıdır. Buna karşılık, bir kural eşit kişiler arasındaki ilişkileri düzenliyorsa özel hukuk kuralıdır.

Egemenlik ölçütü milletlerarası hukuk kurallarının niçin kamu hukuku kapsamında yer aldığını göstermede yetersiz kalmaktadır.

İrade Özgürlüğü Ölçütü

Bu ölçüte göre, bir hukuk kuralı hukuki bir ilişkinin kurulması, hükümlerini doğurması veya sona erdirilmesi bakımından tarafların iradelerine üstünlük tanıyorsa özel hukuk kuralı; buna karşılık, bu hukuki ilişki bakımından tarafların iradesine herhangi bir etki tanımıyorsa kamu hukuku kuralıdır.

İrade serbestîsi ölçütü, özel hukuk alanındaki emredici hükümleri açıklamada yetersiz kaldığı için eleştirilmektedir.

Eşitlik Ölçütü

Eşitlik ölçütüne göre, bir hukuki ilişkinin tarafları eşit statüde ise ilişki özel hukuk ilişkisidir. Buna karşılık taraflar eşit statüde değilse, yani taraflardan biri diğerine göre üstün durumdaysa kamu hukuku ilişkisi söz konusudur.

Eşitlik ölçütü de aynen egemenlik ölçütünün uğradığı eleştirilerle karşılaşmaktadır.

Değerlendirme

Ayrım ölçütlerinin hiçbiri kamu hukuku-özel hukuk ayrımını tam olarak açıklayamamaktadır.

Hukuk gibi geniş bir alanda ayrım yapmak pratik ve pragmatik açıdan yararlıdır.

Kamu Hukuku ve Özel Hukuk olarak ikiye ayrılırken. Bazı hukukçular Karma Hukuk dalından da bahsetmektedir.

 

İlgili Mesajlar

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir